Veilig werken met een werkbankslijpmachine: verplichte voorzieningen volgens Europese regelgeving

Een werkbankslijpmachine is een relatief eenvoudige machine, maar draait met hoog toerental rond een schijf die bij falen aanzienlijke schade kan veroorzaken. Om die reden is het gebruik en de bouw van deze machines in de Europese Unie strikt gereguleerd. In dit artikel leggen we uit welke Europese regelgeving van toepassing is op een werkbankslijpmachine, welke voorzieningen daaruit verplicht volgen, en wat dit in de praktijk voor u als gebruiker betekent.

Welke Europese regelgeving is van toepassing op werkbankslijpmachines?

Op werkbankslijpmachines is primair de Machinerichtlijn 2006/42/EG van toepassing, die de fundamentele gezondheids- en veiligheidseisen voor machines binnen de Europese Unie vastlegt. Deze richtlijn wordt geleidelijk vervangen door de Machineverordening (EU) 2023/1230, die sinds 2023 in werking is getreden en de oude richtlijn per 20 januari 2027 volledig aflost. Tot die datum blijven beide kaders naast elkaar relevant, en gelden voor fabrikanten in de praktijk grotendeels dezelfde uitgangspunten: machines moeten inherent veilig ontworpen zijn, voorzien zijn van de juiste beveiligingen en vergezeld gaan van correcte documentatie.

Wat betekent de CE-markering op uw werkbankslijpmachine?

De CE-markering betekent dat de fabrikant verklaart dat de machine voldoet aan alle van toepassing zijnde Europese richtlijnen, waaronder de Machinerichtlijn. Deze markering wordt aangebracht op basis van een conformiteitsverklaring die de fabrikant zelf opstelt en die vaak, maar niet uitsluitend, is onderbouwd door toetsing aan geharmoniseerde Europese normen. Belangrijk om te weten is dat CE-markering geen onafhankelijke keuring inhoudt; het is de fabrikant die de verantwoordelijkheid draagt voor de naleving. Als koper heeft u wel recht op een gebruikshandleiding en een conformiteitsverklaring bij de machine.

Welke veiligheidsvoorzieningen zijn verplicht op een werkbankslijpmachine?

Vanuit de Machinerichtlijn en de daaraan gekoppelde geharmoniseerde normen zijn op een werkbankslijpmachine minimaal de volgende voorzieningen verplicht:

• Een goed bereikbare noodstop, waarmee de machine direct en volledig kan worden uitgeschakeld.
• Verstelbare materiaalsteunen, die het werkstuk ondersteunen en tegelijk de afstand tot de schijf beperken.
• Oogbeschermglazen met microschakelaars, die de machine automatisch blokkeren wanneer het scherm niet correct staat ingesteld.

Al onze werkbankslijpmachines, waaronder de Wisent WBS200TS en de Wisent WBBS200T, zijn standaard met deze voorzieningen uitgerust en CE-gecertificeerd conform de geldende Europese eisen.

Wat regelt de norm EN 12413 voor slijpschijven?

EN 12413 regelt de veiligheidseisen voor gebonden slijpmiddelen, zoals de slijpschijven zelf, los van de machine waarop ze gemonteerd worden. De norm schrijft onder meer voor dat een schijf een barstsnelheidsfactor van minimaal 1,73 keer de opgegeven maximale draaisnelheid moet weerstaan, en legt verplichte markeringen vast, waaronder het type slijpmateriaal, de afmetingen, de maximale draaisnelheid en, bij organisch gebonden schijven, een uiterste gebruiksdatum. Deze markering is de reden waarom u bij het vervangen van een schijf altijd de opdruk moet controleren voordat u deze monteert.

Waarom is de maximale draaisnelheid van de schijf zo belangrijk?

De maximale draaisnelheid is zo belangrijk omdat een slijpschijf die op een hoger toerental draait dan waarvoor deze is ontworpen, een reëel risico op barsten met zich meebrengt. Het toerental van uw machine mag daarom nooit hoger liggen dan de maximaal toegestane draaisnelheid die op de schijf staat vermeld, ook niet tijdelijk. Bij de WBS200TS en de WBBS200T, beide met een vast toerental van 2980 RPM, zijn de standaard meegeleverde schijven hierop afgestemd; bij vervanging door een andere schijf blijft controle van deze waarde uw eigen verantwoordelijkheid.

Welke norm is specifiek van toepassing op stationaire slijpmachines?

Specifiek voor stationaire slijpmachines geldt EN 13218, de norm voor de veiligheid van machinegereedschappen bij stationaire slijpmachines. Deze zogenoemde C-norm werkt de algemene eisen uit de Machinerichtlijn verder uit tot concrete constructie-eisen voor dit machinetype, zoals de vereiste afstand tussen materiaalsteun en schijf, de minimale afmeting van oogbeschermglazen en de eisen aan flenzen en asbeveiliging. Fabrikanten die hun machine bouwen volgens deze norm, mogen uitgaan van een vermoeden van overeenstemming met de relevante veiligheidseisen uit de Machinerichtlijn.

Welke persoonlijke bescherming hoort bij het werken met een werkbankslijpmachine?

Naast de voorzieningen op de machine zelf hoort ook persoonlijke bescherming bij veilig werken. Draag te allen tijde een veiligheidsbril, ook wanneer de machine is voorzien van oogbeschermglazen, en gebruik gehoorbescherming bij langdurig of intensief gebruik. Draag geen loshangende kleding, sieraden of handschoenen tijdens het daadwerkelijke slijpcontact, aangezien deze bekneld kunnen raken tussen werkstuk en schijf.

Wat zijn de gevolgen wanneer een machine niet aan deze eisen voldoet?

Wanneer een machine niet aan deze eisen voldoet, kan dit leiden tot handhavend optreden door de toezichthoudende instantie, in Nederland de Nederlandse Arbeidsinspectie voor professioneel gebruik. Dit varieert van een verplichting tot aanpassing van de machine tot het uit de handel nemen ervan. Voor u als gebruiker is het belangrijkste gevolg echter praktischer van aard: een machine die niet aan de norm voldoet, biedt onvoldoende bescherming tegen de risico’s die inherent zijn aan het slijpen, ongeacht of dit tot formele sancties leidt.